Staatsie

ik ben op ferkantsie geweest luek he en we zijn nar het strant gewest leuk he en mama ging met me sweme maar toen kwame der steets golfe maar ik fon het hil leuk en toen gigne we wir nar hius en ik hep en barbie gekrege luek he

Een vraagje ter uwer overpeinzing: ik ben al jaren benieuwd waarom het woord staatsie (als in staatsieportret e.d.) is gespeld alsof er zich een driejarige mee heeft bemoeid. Waarom is het niet gewoon statie? Het Etymologisch Woordenboek geeft uitgebreide achtergronden (dat het met ‘staan’ te maken heeft; ja hèhè), maar verheldert niets over de ongebruikelijke spelling. Iemand enig idee?

(Ik had deze zelfde afvraging met het woord intelligentsia, maar inmiddels weet ik dat dat zo gespeld is omdat het rechtstreeks uit het Russisch is geleend.)

Update 21-4-2010: Ha, dit is wat de Nederlandse Taalunie erover zegt:

Waarschijnlijk is staatsie (‘pracht en praal’, ‘plechtige optocht’) een versmelting van het aan het Frans ontleende stage (‘verhoging’) en staat (in de betekenis ‘vertoon’, ‘praal’, ‘pracht’, ‘luister’). Met dit woord zijn verschillende samenstellingen gevormd, o.a. staatsiebed, staatsiedegen, staatsiefoto, staatsiekleed, staatsiekoets en staatsiewagen.

Naast staatsie komt ook het woord statie voor, met onder meer de betekenissen ‘afbeelding van een gedeelte van Christus’ kruisweg’ en ‘standplaats van een priester’. Dit woord wordt bovendien gebruikt in de samenstelling statiegeld (‘waarborggeld’).

Ik denk dat de pluimen dus andermaal naar Absent Martian gaan. Passen ze er nog bij?

Advertisements

Over Drabkikker

Dirk Bakker, geboren in de vorige eeuw, levend in de huidige.
Dit bericht werd geplaatst in Be- en verwonderingen, Taal. Bookmark de permalink .

20 reacties op Staatsie

  1. Nynke zegt:

    Is dit weer van de cavia-eigenaar/-ares?
    Ik weet het ook niet, van staatsie. Maar ik dacht dat ‘intelligentsia’ rechtstreeks uit het Tsjechisch ontleend was, wat ook een extra goeie reden zou zijn voor deze spelling in ons alfabet.

  2. Nynke zegt:

    Hmm, gevalletje van vroege ontlening aan het Latijn en nativisatie door lieden die niet braaf naar de Latijnse school geweest waren, denk ik, ‘staatsie’. Zó onduidelijk zijn Q. c.s. nou ook weer niet…

  3. Absent Martian zegt:

    Dan probeer ik het nog maar eens met een serieuze reactie:

    Invloed van het woord staat? Staatsbelang, staatsrecht, …

  4. Drabkikker zegt:

    Hou maar op jongens, ik ben er uit. Het komt uit het Middel-Tuks: Möi nòw ‘ns kiekng, dör heiwie deksels d’n könnegin! Kiek, dör stoatsie!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s